Uitvoering wet- en regelgeving

afbeelding vrouwe justitia

Duurzame ondernemers investeren in innovatie, in nieuwe productieprocessen en producten. Het is moeilijk om het nieuwe van die innovaties onder de bestaande regels te vatten. De innovaties voor circulaire economie, kringlooplandbouw en biobased economy dagen wettelijke kaders uit en doen een groot beroep op het aanpassingsvermogen van de overheid. Innovaties stranden dan op het gebrek aan zekerheid bij overheid en bedrijven of de wet de nieuwe situatie toelaat en hoe de regels toegepast moeten worden.

Onze ervaring is dat er meer ruimte in regels is dan vaak wordt gedacht. Het is zaak dat overheid en bedrijven die ruimte benutten. Dat vergt inzicht, competenties en durf van bestuurders, vergunningverleners en inspecties. Daar is kennis voor nodig, zowel bij de diensten zelf als bij hun opdrachtgevers, zoals wethouders. Dat begint bij een interpretatie van de regels die ruimte geeft aan vernieuwing zonder publieke belangen voor mens en milieu onnodig op het spel te zetten.

Daarnaast maken decentrale overheden nog weinig gebruik van de experimenteerruimte die bij veel regels aanwezig is. Experimenteerruimte in wetgeving komt op verschillende manieren voor. Veel wetgeving geeft het bestuur de bevoegdheid om vrijstellingen of ontheffingen af te geven (zoals de vrijstellingsregeling plantenresten of de proefontheffingen voor experimentele diervoeders). In een aantal gevallen heeft een ondernemer het recht om de uitvoering van een regel naar eigen inzicht in te vullen en een beroep te doen op het zogeheten gelijkwaardigheidsbeginsel (bijv. in het Bouwbesluit). Dit beginsel biedt de mogelijkheid om aan te tonen dat een bepaalde innovatie tenminste net zo goed en veilig is als bestaande producten en diensten.

Tot slot is in een aantal wetten een zogenaamde experimenteerbepaling opgenomen. Dat zijn artikelen die het mogelijk maken om tijdelijk bij lagere regelgeving af te wijken van de wet om met een kleine vooraf bepaalde testgroep uit te proberen of een andere vorm van regulering werkt. De Crisis- en Herstelwet bevat zo’n bepaling. Op basis van die bepaling kunnen omgevingsdiensten nu experimenten doen met de nieuwe regels van de Omgevingswet (zie https://aandeslagmetdeomgevingswet.nl/). Een ander voorbeeld is de experimenteerbepaling in de Elektriciteitswet. Het ministerie van EZK heeft op basis van die bepaling een regeling vastgesteld voor experimenten met duurzame opwekking van elektriciteit (zie https://www.rvo.nl/)

Ruimte in Regels probeert bij het oplossen van belemmeringen van ondernemers te stimuleren dat omgevingsdiensten, vergunningverleners en inspecties gebruik maken van de ruimte die bestaande wetgeving geeft aan innovatie en experimenten. Daarover is het in gesprek met omgevingsdiensten om te kijken op welke manier zij de kennis over ruimte in regels kunnen vergroten en verspreiden.